
طِبُّ الإمام الرّضا علیهالسلام یا اَلرّسالَةُ الذّهبیة مشهور به طب الرضا رسالهای است که امام رضا(ع) آن را به درخواست مأمون عباسی در باب طب و معالجات بدن نگاشت. سید مرتضی عسکری در تحقیق این کتاب، سند روایت را تأیید میکند.
نام دیگر کتاب
ماجرای نگارش
-
-
- «استاد بزرگوار ما سدیدالدین یحیی بن محمد بن علیان خازن میفرمود: ابو محمد حسن بن جمهور برای من نقل کرد که پدرم از ملازمان خاص حضرت علی بن موسی الرضا و اکثرا در خدمت او و از احوالش باخبر بود، از جمله در سفر از مدینه به خراسان ملازم خدمت بود تا وقتی که حضرت در طوس شهید شد. میگفت وقتی مأمون به نیشابور مجلسی ترتیب داد و از حضرت رضا(ع) و جماعتی از اطباء و فلاسفه دعوت کرد از جمله یوحنا بن ماسویه و جبرئیل بن بختیشوع و صالح بن سلهمه هندی حضور یافتند، سخن از هر جانب به میان آمد تا به رشته طب و معالجات بدن کشید. مأمون و دانشمندان گرم سخن شدند و سر و صداها بلند شد و در کیفیت ترکیب بدن از عناصر و اضداد و ضرر و نفع غذاها و علل و اسباب مرضها بحث میکردند. در میان همه سر و صداها امام(ع) ساکت بود مأمون پرسید: شما در این مورد چه میگوئید؟ در سخنان ما و علمی که هر کس ناچار است کما بیش از آن بداند یا اشخاصی معین کاملا و یا بقدر ضرورت از آن اطلاع داشته باشند. امام(ع) فرمود: نزد من نیز تجربیات و اطلاعاتی هست که بر اثر مرور زمان و آزمایشهای گوناگون به صحت و درستی آنها یقین کردهام به اضافه آنچه از گذشتگان بر آن توفیق یافتهام از چیزهایی که انسان نمیتواند آنها را ندیده بگیرد و متروک بگذارد، ولی آنها را به صورت یک کتاب جمعآوری خواهم کرد.
مأمون برای کاری که در آن شتاب داشت به بلخ مسافرت کرد و حضرت رضا(ع) در نیشابور بماند. مأمون از بلخ نامهای نوشت و تقاضا کرد فصلی از آنچه مورد نیاز است و از زیر تجربه و آزمایش نیکو بر آمده است بنویسد. امام(ع) تقاضای او را قبول کرد و نامهای را مرقوم فرمود.[۴]
- «استاد بزرگوار ما سدیدالدین یحیی بن محمد بن علیان خازن میفرمود: ابو محمد حسن بن جمهور برای من نقل کرد که پدرم از ملازمان خاص حضرت علی بن موسی الرضا و اکثرا در خدمت او و از احوالش باخبر بود، از جمله در سفر از مدینه به خراسان ملازم خدمت بود تا وقتی که حضرت در طوس شهید شد. میگفت وقتی مأمون به نیشابور مجلسی ترتیب داد و از حضرت رضا(ع) و جماعتی از اطباء و فلاسفه دعوت کرد از جمله یوحنا بن ماسویه و جبرئیل بن بختیشوع و صالح بن سلهمه هندی حضور یافتند، سخن از هر جانب به میان آمد تا به رشته طب و معالجات بدن کشید. مأمون و دانشمندان گرم سخن شدند و سر و صداها بلند شد و در کیفیت ترکیب بدن از عناصر و اضداد و ضرر و نفع غذاها و علل و اسباب مرضها بحث میکردند. در میان همه سر و صداها امام(ع) ساکت بود مأمون پرسید: شما در این مورد چه میگوئید؟ در سخنان ما و علمی که هر کس ناچار است کما بیش از آن بداند یا اشخاصی معین کاملا و یا بقدر ضرورت از آن اطلاع داشته باشند. امام(ع) فرمود: نزد من نیز تجربیات و اطلاعاتی هست که بر اثر مرور زمان و آزمایشهای گوناگون به صحت و درستی آنها یقین کردهام به اضافه آنچه از گذشتگان بر آن توفیق یافتهام از چیزهایی که انسان نمیتواند آنها را ندیده بگیرد و متروک بگذارد، ولی آنها را به صورت یک کتاب جمعآوری خواهم کرد.
-
صحت انتساب نامه
-
- برای این رساله، سند مشهوری از ابن جمهور که ملازم حضرت از مدینه تا نیشابور بوده ذکر شده و این شخص تصریح کرده که من حضور داشتم و حضرت این نامه را به مامون نوشت. علما و محدثین هم با اتکا به گفته ابن جمهور این نامه را از حضرت میدانند… من نسخه خطی این روایت نوفلی در کتابخانه آیتالله عسکری در سامرا پیدا کردم که دیدیم پس از بسم الله و حمد خداوند چنین مینویسد… [متن روایت][۵]
محتوا
شرح و ترجمه
جستارهای وابسته
- طب النبی
- طب الائمة
- طب اسلامی
پانویس
- ترجمه طب الرضا، ص۱۴.
- طهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۲۰، ص۲۵۸.
- ابن شهر آشوب، معالم العلماء، الناشر : منشورات المطبعة الحيدرية، ص۱۰۳.
- ترجمه طب الرضا، ص۱۳و۱۴.
- ترجمه طب الرضا، ص۴و۵.
- طب الرضا، کتابخانه دیجیتال نور.
- طب الرضا، کتابخانه دیجیتال نور.
- رازی، فهرست منتجب الدین، ص۹۶.
- طب الرضا(ع): طب و درمان در اسلام، شبکه جامع کتاب گیسوم.
- طب الرضا: طب و بهداشت از امام علی بن موسی الرضا(ع)، آدینهبوک.
مشاهده و بارگیری

